Conclusie

Project Flow! laat zien dat ID-wallets grote kansen bieden om dienstverlening rondom ingrijpende levensgebeurtenissen eenvoudiger, mensgerichter en efficiënter te maken. De grootste waarde ontstaat echter niet door de ID-wallet als losse digitale oplossing toe te voegen aan bestaande processen. De echte verandering vraagt om een bredere transformatie van het ecosysteem: publieke en private organisaties moeten hun processen, digitale systemen en informatievoorziening voorbereiden op een nieuwe manier van gegevens delen.

Een ID-wallet werkt alleen optimaal wanneer de gehele keten hierop is ingericht. Gegevens moeten beschikbaar zijn vanuit betrouwbare bronnen, organisaties moeten gegevens digitaal kunnen uitgeven en ontvangen, en systemen moeten in staat zijn om deze gegevens veilig en gecontroleerd te verwerken. Dit betekent dat niet alleen overheden, maar ook private partijen zoals verzekeraars, banken en andere dienstverleners een actieve rol hebben in de ontwikkeling van het ecosysteem.

Klantreis 18-jarigen

De klantreis rondom het 18 worden laat zien dat ID-wallets kunnen bijdragen aan dienstverlening die beter aansluit bij de leefwereld van jongeren. Wanneer jongeren 18 jaar worden, krijgen zij te maken met verschillende nieuwe verantwoordelijkheden en organisaties, zoals het afsluiten van een zorgverzekering en het aanvragen van zorgtoeslag. Een ID-wallet kan deze overgang ondersteunen door betrouwbare gegevens beschikbaar te stellen, het opnieuw aanleveren van informatie te verminderen en jongeren meer overzicht en regie te geven over hun eigen gegevens.

De waarde van de ID-wallet ligt daarbij niet alleen in het digitaal beschikbaar maken van gegevens, maar vooral in de mogelijkheid om dienstverlening rondom deze levensgebeurtenis opnieuw in te richten. Door gegevens veilig, eenvoudig en minimaal te delen, kunnen organisaties beter samenwerken en kunnen processen meer op elkaar aansluiten. Hierdoor worden administratieve handelingen verminderd en kunnen jongeren op een begrijpelijke en passende manier worden ondersteund.

Tegelijkertijd laat de klantreis zien dat de ID-wallet op zichzelf geen volledige oplossing biedt. De grootste verbetering ontstaat wanneer de dienstverlening rondom het 18 worden als geheel wordt ontworpen vanuit de behoeften van jongeren. Dit betekent dat processen van verschillende organisaties beter moeten worden verbonden, informatie op het juiste moment en in begrijpelijke taal moet worden aangeboden en jongeren actief moeten worden begeleid bij de stappen die zij moeten zetten. De meerwaarde van de ID-wallet zit daarmee niet in het digitaliseren van bestaande processen, maar in het mogelijk maken van een samenhangende, proactieve en mensgerichte dienstverlening rondom de levensgebeurtenis.

Klantreis nabestaanden

De klantreis van nabestaanden laat zien dat ID-wallets kunnen bijdragen aan een eenvoudiger en mensgerichter proces tijdens een ingrijpende levensgebeurtenis. In een periode waarin inwoners te maken krijgen met verlies en veel administratieve verplichtingen, kan een ID-wallet helpen door relevante en betrouwbare gegevens veilig beschikbaar te maken en gecontroleerd te delen met betrokken organisaties.

De analyse laat zien dat een deel van de benodigde gegevens al digitaal ontsloten kan worden. Zo kan de Akte van Overlijden vanuit betrouwbare publieke bronnen digitaal beschikbaar worden gesteld en gebruikt worden in de dienstverlening rondom het overlijden van een naaste. Hierdoor kan het herhaald aanleveren van dit document worden verminderd en krijgen nabestaanden meer regie over het delen van hun gegevens.

Tegelijkertijd blijkt dat niet alle benodigde gegevens al op dezelfde manier beschikbaar zijn. Een belangrijke uitdaging ligt bij de Verklaring van Erfrecht. Dit document wordt opgesteld door een notaris en bevat informatie over de erfgenamen en de bevoegdheid om namens de nalatenschap te handelen. De beschikbaarheid en digitale ontsluiting hiervan vraagt om verdere afspraken over de bronregistratie, de rol van private partijen en de manier waarop deze gegevens veilig en betrouwbaar kunnen worden uitgegeven en gedeeld via een ID-wallet. Zolang deze gegevens niet digitaal beschikbaar zijn vanuit een betrouwbare bron, blijft een deel van het proces afhankelijk van handmatige stappen en het zelf verzamelen en aanleveren van documenten door nabestaanden.

De klantreis maakt daarmee duidelijk dat de meerwaarde van ID-wallets niet alleen wordt bepaald door de ID-wallet zelf, maar vooral door de mate waarin de gehele keten hierop is ingericht. Om de dienstverlening rondom nabestaanden verder te verbeteren, zijn stappen nodig op het gebied van digitaal gegevens ontsluiten, afspraken tussen publieke en private organisaties en het aanpassen van bestaande processen en wetgeving.

Vervolg Flow!

In de afgelopen periode is in het project Flow! een belangrijke technische en inhoudelijke basis gelegd voor toepassingen met ID-wallets binnen verschillende levensgebeurtenissen. Tegelijkertijd is duidelijk geworden dat de daadwerkelijke waarde van deze toepassingen niet alleen afhankelijk is van de techniek, maar vooral van de inrichting van het ecosysteem eromheen. De landelijke introductie van de NL-wallet is uitgesteld tot 2028, waardoor de komende periode vooral in het teken staat van het voorbereiden van praktijktoepassing, opschaling en adoptie.

De volgende fase van Flow! richt zich daarom op het verder brengen van de ontwikkelde concepten richting concrete implementatie. Daarbij verschuift de aandacht van het ontwerpen en testen van individuele toepassingen naar het realiseren van de randvoorwaarden voor een werkend ecosysteem.

Binnen de verschillende levensgebeurtenissen zijn de volgende concrete vervolgstappen voorzien:

Ik word 18

Voor de levensgebeurtenis 'ik word 18' biedt de geteste gecombineerde klantreis voor zorgverzekering en zorgtoeslag een kansrijke basis voor vroege toepassing van ID-wallets. De volgende stap is om deze klantreis door te ontwikkelen naar een Proof of Concept (PoC) of Minimum Viable Product (MVP) binnen de roadmap van Fieldlab Forward, bijvoorbeeld in Nijmegen.

Parallel hieraan wordt binnen de Aanpak Levensgebeurtenissen onderzocht welke bredere toepassingen mogelijk zijn, zoals de overgang van jeugdzorg naar volwassenenzorg. Hierbij ligt de nadruk niet alleen op digitale identificatie, maar op het verminderen van administratieve lasten en het vergroten van regie voor jongeren bij belangrijke overgangsmomenten.

Ik ben nabestaande geworden

Binnen de levensgebeurtenis 'Ik ben nabestaande geworden' is een belangrijke mijlpaal bereikt: de Akte van Overlijden is succesvol als attestatie uitgegeven naar de ID-wallet binnen de Mijn Omgeving, in samenwerking met PinkRoccade en Common Ground. De vervolgstap is om deze aanpak verder te verdiepen en te verbreden. De focus verschuift naar de Verklaring van Erfrecht (VvE), waarbij de benodigde gegevensset via een nieuwe demo wordt teruggebracht tot de kern: welke gegevens zijn minimaal noodzakelijk om nabestaanden veilig en efficiënt digitaal te ondersteunen?

Daarnaast blijft actieve betrokkenheid bij het wetgevingstraject van het ministerie van BZK noodzakelijk, met name rondom het schrappen van het schriftelijkheidsvereiste uit de Wet op het notarisambt (Wna). Dit is een belangrijke randvoorwaarde om digitale afhandeling van processen rondom nalatenschappen daadwerkelijk mogelijk te maken.

Ik ben nieuw in Nederland

De levensgebeurtenis 'ik ben nieuw in Nederland' biedt een kansrijke nieuwe richting voor verdere ontwikkeling. Juist voor mensen die zich in Nederland vestigen en nog niet over alle formele identificatiemiddelen beschikken, kan een ID-wallet een belangrijke rol spelen bij het veilig delen en ontvangen van gegevens.

In samenwerking met Common Ground, de gemeente Rotterdam en de gemeente Nijmegen kan worden onderzocht hoe nieuwkomers al vóór het verkrijgen van een BSN digitaal ondersteund kunnen worden, bijvoorbeeld bij registratie, toegang tot voorzieningen en communicatie met overheidsorganisaties. Hiermee kan worden verkend hoe een wallet niet alleen bestaande processen digitaliseert, maar ook nieuwe vormen van dienstverlening mogelijk maakt.

Flow! laat daarmee zien dat de ID-wallet geen eindoplossing op zichzelf is, maar een essentiële bouwsteen voor een nieuwe manier van samenwerken rondom digitale identiteit en dienstverlening.